Sơ lược vùng đất con người Bắc Giang

SƠ LƯỢC VỀ TỈNH BẮC GIANG CỦA CHÚNG TA

Bắc Giang là một tỉnh thuộc vùng đông bắc Việt Nam. Về quy hoạch kinh tế trước đây Bắc Giang nằm trong vùng trung du và miền núi phía bắc, từ năm 2012 là tỉnh nằm trong quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội. Bắc Giang giáp với nhiều tỉnh thành, phía bắc giáp Lạng Sơn, phía đông giáp Quảng Ninh, phía tây giáp Thái Nguyên và Hà Nội, phía nam giáp Bắc Ninh và Hải Dương. Tỉnh lỵ là thành phố Bắc Giang, cách trung tâm thủ đô Hà Nội 50 km.

ĐỊA LÝ

Vị trí: Là một tỉnh thuộc vùng đông bắc Bắc Bộ, phía đông giáp tỉnh Quảng Ninh, phía bắc giáp tỉnh Lạng Sơn, phía tây giáp tỉnh Thái Nguyên và huyện Sóc Sơn (Hà Nội) và phía nam giáp tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Hải Dương.

Bắc Giang có diện tích tự nhiên 3.823 km², chiếm 1,2% diện tích tự nhiên của Việt Nam. Theo tài liệu năm 2000, trong tổng diện tích tự nhiên của Bắc Giang, đất nông nghiệp chiếm 32,4%; đất lâm nghiệp có rừng chiếm 28,9%; còn lại là đồi núi, sông suối chưa sử dụng và các loại đất khác.
Bắc Giang có địa hình trung du và là vùng chuyển tiếp giữa vùng núi phía bắc với châu thổ sông Hồng ở phía nam. Tuy phần lớn diện tích tự nhiên của tỉnh là núi đồi nhưng nhìn chung địa hình không bị chia cắt nhiều. Khu vực phía bắc tỉnh là vùng rừng núi. Bắc Giang nằm kẹp giữa hai dãy núi hình cánh cung và cùng mở ra như nan quạt, rộng ở hướng đông bắc, chụm ở phía tây nam (tại vùng trung tâm tỉnh), là: cánh cung Đông Triều và cánh cung Bắc Sơn, phần giữa phía đông tỉnh có địa hình đồi núi thấp là thung lũng giữa hai dãy núi này. phía đông và đông nam tỉnh là cánh cung Đông Triều với ngọn núi Yên Tử nổi tiếng, cao trung bình 300–900 m so với mặt biển, trong đó đỉnh cao nhất là 1.068 m; phía tây bắc là dãy núi cánh cung Bắc Sơn ăn lan vào tới huyện Yên Thế, cao trung bình 300–500 m, chủ yếu là những đồi đất tròn trĩnh và thoải dần về phía đông nam. Tại vùng núi phía đông bắc tỉnh, giáp với Quảng Ninh có khu rừng nguyên sinh Khe Rỗ rộng 7153 ha với hệ động vật và thực vật phong phú, bao gồm 236 loài cây thân gỗ, 255 loài cây dược liệu, 37 loài thú, 73 loài chim và 18 loài bò sát.
Trên địa bàn Bắc Giang có 374 km sông suối, trong đó ba sông lớn là sông Lục Nam, sông Thương và sông Cầu. Sông Lục Nam chảy qua vùng núi đá vôi nên quanh năm nước trong xanh. Sông Thương bắt nguồn từ hai vùng có địa hình và địa chất khác nhau nên nước chảy đôi dòng: bên đục, bên trong.
Ngoài sông suối, Bắc Giang còn có nhiều hồ, đầm, trong đó có hồ Cấm Sơn và Khuôn Thần. Hồ Cấm Sơn năm ở khu vực giáp tỉnh Lạng Sơn, dài 30 km, nơi rộng nhất 7 km và chỗ hẹp nhất 200m. Hồ Cấm Sơn có diện tích mặt nước 2.600 ha, vào mùa mưa có thể lên tới 3.000 ha. Hồ Khuôn Thần có diện tích mặt nước 240 ha và lòng hồ có 5 đồi đảo được phủ kín bởi rừng thông 20 tuổi. Người ta có thể dạo chơi trên hồ Khuôn Thần bằng thuyền đạp chân hoặc thuyền gắn máy, vừa cùng người Sán Chỉ, Cao Lan, Nùng bản địa hát soong hao, vừa thưởng thức những sản phẩm độc đáo của địa phương như hạt dẻ, mật ong và rượu tắc kè.
DÂN SỐ VÀ CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ
Theo điều tra dân số ngày 1 tháng 4 năm 2009, dân số Bắc Giang có 1.555.720 người, với mật độ dân số 407 người/km², gấp 1,7 lần mật độ dân số bình quân của cả nước. Trên địa bàn Bắc Giang có 6 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đông nhất là người Kinh, chiếm 88,1% dân số toàn tỉnh, tiếp đến là người Nùng chiếm 4,5%; người Tày 2,6%; người Sán Chay và người Sán Dìu, mỗi dân tộc 1,6%; người Hoa 1,2%; người Dao 0,5%.
LỊCH SỬ
Thời vua Hùng dựng nước Văn Lang liên bộ lạc, Bắc Giang thuộc bộ Võ Ninh.
Đời Lê, đây là phủ Bắc Hà, năm 1822 đổi là phủ Thiên Phúc, đến đời Tự Đức là phủ Đa Phúc.
Từ ngày 5 tháng 11 năm 1889 đến ngày 9 tháng 9 năm 1891 đã tồn tại tỉnh Lục Nam. Tỉnh Lục Nam gồm các huyện Bảo Lộc, Phượng Nhỡn, Lục Nam, Hữu Lũng (tách từ phủ Lạng Giang, tỉnh Bắc Ninh, ở bên tả ngạn sông Thương) và huyện Yên Bái (tách từ tỉnh Lạng Sơn). Năm 1891 sau khi trả hai huyện Bảo Lộc và Phượng Nhỡn cho tỉnh Bắc Ninh, tỉnh Lục Nam bị xóa bỏ để nhập vào Đạo Quan binh I.
Tỉnh Bắc Giang được thành lập ngày 10 tháng 10 năm 1895, tách từ tỉnh Bắc Ninh, bao gồm phủ Lạng Giang, phủ Đa Phúc và các huyện Kim Anh, Yên Dũng, Phượng Nhỡn, Việt Yên, Hiệp Hòa, Yên Thế và một số tổng nằm ở phía nam sông Lục Nam. Tỉnh lỵ là Phủ Lạng Thương (nay là thành phố Bắc Giang). Năm 1896, phủ Đa Phúc và huyện Kim Anh được trả lại cho tỉnh Bắc Ninh.
Năm 1950, tỉnh Bắc Giang thuộc Liên khu Việt Bắc (1949-1956) và gồm 7 huyện: Hiệp Hoà, Lục Ngạn, Yên Thế, Lạng Giang, Việt Yên, Yên Dũng, Hữu Lũng.
Ngày 22 tháng 2 năm 1955, huyện Sơn Động từ tỉnh Quảng Yên trả về tỉnh Bắc Giang.
Ngày 1 tháng 7 năm 1956, khi thành lập Khu tự trị Việt Bắc, huyện Hữu Lũng sáp nhập vào tỉnh Lạng Sơn thuộc Khu tự trị Việt Bắc.
Ngày 21 tháng 1 năm 1957, chia 2 huyện Sơn Động và Lục Ngạn thành 3 huyện Sơn Động, Lục Ngạn và Lục Nam.
Ngày 6 tháng 11 năm 1957, chia huyện Yên Thế thành 2 huyện: Yên Thế và Tân Yên.
Năm 1959, đổi tên thị xã Phủ Lạng Thương thành thị xã Bắc Giang.
Ngày 27 tháng 10 năm 1962, Bắc Giang nhập với Bắc Ninh thành tỉnh Hà Bắc và đến ngày 1 tháng 1 năm 1997 lại tách ra như cũ. Khi tách ra, tỉnh Bắc Giang có tỉnh lị là thị xã Bắc Giang và 9 huyện: Hiệp Hòa, Lạng Giang, Lục Nam, Lục Ngạn, Sơn Động, Tân Yên, Việt Yên, Yên Dũng, Yên Thế.
Ngày 7 tháng 6 năm 2005, chuyển thị xã Bắc Giang thành thành phố Bắc Giang.[2]
VĂN HÓA
Văn hóa Bắc Giang có các điểm đặc trưng sau:
Tính chất đan xen đa văn hóa. Đan xen không phải hòa đồng mà tất cả cùng tồn tại tạo nên sự phong phú, đa dạng của văn hóa Bắc Giang.
Tính chất tụ hội văn hóa người Việt. Trong lịch sử lâu dài của đất nước người dân từ nhiều nơi như Thanh Hóa, Hải Dương, Thái Bình, Hải Phòng, Hưng Yên… đã lên đây sinh sống. Họ mang theo tập tục của mình và có những biến đổi theo người dân bản xứ trên đất Bắc Giang và ngược lại người dân Bắc Giang ở trước đó cũng bị những tác động của cư dân mới đến.
Con người Bắc Giang vốn là những cư dân đồng cam cộng khổ, cưu mang nhau vượt qua thiên tai địch họa, khai phá rừng hoang lập làng, lập bản. Tính chất hào hùng còn dễ nhận thấy hơn qua các cuộc bảo vệ đất nước của dòng họ Giáp, họ Thân và đặc biệt hơn là cuộc khởi nghĩa Yên Thế.
Bắc Giang là sự giao thoa giữa hai miền văn hóa Việt cổ (Bắc Ninh) và văn hóa Tày Nùng (Lạng Sơn). Những người dân tộc Thái, dân tộc Dao… vẫn có nét riêng trong sinh hoạt nhưng họ học tiếng Kinh, mặc quần áo người Kinh.
Văn hóa Bắc Giang là tính chất đoàn kết, sáng tạo. Từ vùng rừng thiêng nước độc cộng đồng dân cư Bắc Giang sinh sống đã tạo nên những vẻ đẹp riêng có cả về văn hóa vật thể và phi vật thể. Bắc Giang có hơn 500 lễ hội lớn nhỏ.
Người dân Bắc Giang tự hào là cái nôi của quan họ cổ với 23 làng ven sông Cầu, tồn tại như một sự kết duyên song song với quan họ ở Bắc Ninh. Đất quan họ Bắc Giang còn là nơi có tục kết chạ từ lâu đời đến nay vẫn tồn tại trong cuộc sống cộng đồng, có đóng góp tích cực làm đẹp thêm đời sống xã hội.
Bắc Giang có chùa Vĩnh Nghiêm (Yên Dũng) – cái nôi đào tạo phật pháp thiền phái Trúc Lâm; chùa Bổ Đà (Việt Yên) phản ánh tính chất cổ kính gần với phật giáo Ấn Độ, đình Lỗ Hạnh (Hiệp Hòa) được dựng vào cuối thế kỷ XVI từng được mệnh danh là “Đệ nhất Kinh Bắc”. Các nhà khảo cổ học đã phát hiện trên địa bàn Bắc Giang cách đây khoảng hai vạn năm có người thời đại đồ đá khai phá, sinh sống ở đây. Điều đó được thể hiện qua các di chỉ Bố Hạ (Yên Thế), Chũ, Cầu Cát (Lục Ngạn), Khe Táu, An Châu (Sơn Động). Thời gian tiếp theo các nhà khảo cổ cũng tìm thấy con người thời đại đồ đá mới sinh sống trên vùng đất này qua di chỉ Mai Sưu (Lục Nam), thời đại đồ đồng qua di chỉ Đông Lâm (Hiệp Hòa).
CÁC ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH
Bắc Giang có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm 1 thành phố và 9 huyện, với 230 xã, phường và thị trấn:
Thành phố Bắc Giang: 10 Phường, 6 xã
Yên Thế: 2 Thị trấn, 19 xã
Tân Yên: 2 Thị trấn, 22 xã
Lục Ngạn: 1 Thị trấn, 29 xã
Hiệp Hòa: 1 Thị trấn, 25 xã
Lạng Giang: 2 Thị trấn, 21 xã
Sơn Động: 2 Thị trấn, 21 xã
Lục Nam: 2 Thị trấn, 25 xã
Việt Yên: 2 Thị trấn, 17 xã
Yên Dũng: 2 Thị trấn, 19 xã
Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Nằm trên tuyến hành lang kinh tế Nam Ninh (Trung Quốc) – Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng, liền kề vùng kinh tế trọng điểm phía bắc, Bắc Giang rất thuận lợi trong phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa với các nước trong khu vực.
Bắc Giang đã quy hoạch và triển khai các khu công nghiệp cùng một số cụm công nghiệp với tổng diện tích gần 1.500 ha, trong đó có một khu công nghiệp đã cơ bản lấp đầy.[3]
Các khu công nghiệp nằm ở phía nam tỉnh Bắc Giang thuộc các huyện Việt Yên và Yên Dũng. Được quy hoạch liền kề nhau, nằm dọc theo đường quốc lộ 1A mới Hà Nội – Lạng Sơn, gần với các đô thị lớn, thuận lợi cả về đường bộ, đường sông, đường sắt và đường hàng không và các cảng sông, cảng biển. Cách thủ đô Hà Nội khoảng 40 km, Sân bay quốc tế Nội Bài 45 km; Cảng Hải Phòng khoảng 110 km và cách cửa khẩu Hữu Nghị Quan 120 km, có hệ thống hạ tầng tương đối hoàn chỉnh; thuận lợi cả về hệ thống cung cấp điện, nước, bưu chính viễn thông.
Các khu, cụm công nghiệp đó là:
Khu công nghiệp Đình Trám, diện tích 100 ha;
Khu công nghiệp Song Khê – Nội Hoàng, diện tích 180 ha;
Khu công nghiệp Quang Châu, diện tích 426 ha;
Khu công nghiệp Vân Trung, diện tích khoảng 442 ha;
Khu công nghiệp Việt Hàn diện tích 100 ha, giai đoạn hai mở rộng tới 200 ha.
Cụm công nghiệp cơ khí ô tô Đồng Vàng, diện tích khoảng 38 ha.
Ngoài các khu, cụm công nghiệp trên, hiện nay tỉnh Bắc Giang dự kiến quy hoạch một số khu, cụm công nghiệp khác, tập trung ở các huyện Yên Dũng, Việt Yên, Hiệp Hoà và huyện Lạng Giang với diện tích các khu khoảng từ 200 ha đến trên 1.000 ha.[4]
Bắc Giang đang nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng các khu, cụm công nghiệp; quan tâm đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu sử dụng lao động của các doanh nghiệp và đặc biệt chú trọng cải cách thủ tục hành chính theo hướng đảm bảo công khai, minh bạch với cơ chế “một cửa liên thông”, nhà đầu tư chỉ cần đến một địa chỉ là Ban quản lý các Khu công nghiệp hoặc Sở Kế hoạch và Đầu tư là được cấp giấy chứng nhận đầu tư, mã số thuế và con dấu.[3]
DANH NHÂN
Thánh Hùng Linh Công.
Thánh Thiên Công chúa
Đoàn Xuân Lôi.
Trịnh Ngô Dụng.
Hoàng Hoa Thám.
Nguyễn Đình Tuân.
Nguyễn Khắc Nhu.
Cô Giang tức Nguyễn Thị Giang.
Bàng Bá Lân.
Nhà thơ Anh Thơ.
Cô Bắc tức Nguyễn Thị Bắc.
Thân Nhân Trung.
Trạng nguyên Giáp Hải.
Dương Quốc Cơ
Sáu Hà.
Nguyễn Hồng Long.
Anh hùng Nguyễn Văn Cốc.
DANH LAM THẮNG CẢNH VÀ DU LỊCH
Khu di tích và danh thắng Tây Yên Tử thuộc Quần thể di tích danh thắng Yên Tử đang được 2 tỉnh Bắc Giang và Quảng Ninh lập hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận di sản thế giới.
Đình Lỗ Hạnh (Đông Lỗ-Hiệp Hòa)- Đình cổ nhất Kinh Bắc
Khu di tích khởi nghĩa Yên Thế được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt
Chùa Vĩnh Nghiêm thuộc làng Đức La xã Trí Yên huyện Yên Dũng có bộ Mộc bản kinh phật được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.
Chùa Bổ Đà thuộc xã Tiên Sơn huyện Việt Yên
Làng nghề Thổ Hà thuộc xã Vân Hà huyện Việt Yên
ATK2 – An toàn khu dự bị của Trung ương và Xứ ủy Bắc kỳ
Bảo tàng Hoàng Hoa Thám và Đồn Phồn Xương ở huyện Yên Thế
Lăng Dinh Hương ở Hiệp Hòa
Khu di tích Suối Mỡ và Đền Suối Mỡ huyện Lục Nam
Thành cổ Xương Giang
Rừng nguyên sinh Khe Rỗ thuộc huyện Sơn Động
Hồ Cấm Sơn và Khu du lịch Khuôn Thần huyện Lục Ngạn
Cây Dã hương hơn 1.000 tuổi ở xã Tiên Lục, huyện Lạng Giang, gốc cây Dã hương phải 8 người ôm.
Cây dã hương đình Dương Lâm Tân yên
ĐẶC SẢN
Rượu làng Vân
Cái tên làng Vân đã trở thành thương hiệu Làng Vân nổi danh thiên hạ, nơi có thứ rượu đặc biệt không chỉ dân ta ưa xài mà các ông Tây cũng rất khoái.[5]
Rượu Làng Vân là một thứ đặc sản không thể thiếu vào các dịp lễ hội, tết hay làm quà biếu. Rượu được nấu bằng gạo nếp thơm ngon trồng trên cánh đồng làng Vân Xá, xã Vân Hà huyện Việt Yên, cộng thêm men gia truyền bằng các vị thuốc bắc quý hiếm và nghệ thuật nấu rượu tài tình của người làng Vân. Cha truyền con nối, rượu làng Vân nhãn hiệu ‘ông tiên’ nổi tiến khắp mọi miền đất nước và cả ở nước ngoài. Từ hàng trục thế kỷ qua hương vị dặc biệt của rượu làng Vân luôn được nhiều du khác chọn mua về làm quà khi lên một vùng Kinh Bắc.[6] Về Vân Hà bạn sẽ được thưởng thức đặc sản rượu làng Vân, thực sự cảm thấy mình ‘‘say” không chỉ bởi những ly rượu mềm môi, thơm nồng mà du khách còn “say” trong những làn điệu dân ca quan họ mượt mà đằm thắm của các liền anh, liền chị bên bờ bắc sông Cầu. Uống rượu và hát quan họ là nét văn hóa truyền thống của người làng Vân. Mỗi khi nâng chén mời nhau ly rượu người làng Vân lại ý tứ và kín đáo bằng việc hát những câu dân ca quan họ để tỏ lòng chân thành của người mời rượu, đó cũng là nét văn hóa đặc trưng của con người vùng Kinh Bắc.[7]
Một nhầm lẫn cho rằng Rượu làng Vân là đặc sản của Bắc Ninh.[8]
Vải thiều Lục Ngạn
Được thiên nhiên ưu đãi, vườn đồi Lục Ngạn có thế mạnh về cây an quả và là nơi tập trung trồng vải thiều lớn nhất cả nước. Đất đá son ở đây rất phù hợp với vải thiều nên cây được nuôi dưỡng tươi tốt, lá xanh thẫm, tán cây tròn như những mâm xôi. Đặc biệt, những chùm quả vải chín đỏ mọng, vỏ mỏng căng, hạt rất nhỏ, cùi đầy ngọt lịm, có vị thơm mát, từ lâu trở thành sản vật của quê hương Kinh Bắc, không chỉ nổi tiếng khắp mọi miền quê hương đất nước mà còn được xuất khẩu ra nước ngoài[6].
Cam sành Bố Hạ
Cam Bố Hạ, giống cam số 1 của đất nước, đã từng nổi tiếng khắp vùng tại các kỳ thi đấu xảo quốc gia được tổ chức ở cố đô Huế, đã từng một thời là niềm tự hào của người dân xứ Bắc.Đây là loại cam thường chín rộ vào dịp Tết Nguyên Đán: quả màu vàng nâu tươi, hình cầu dẹt, tròn trịa, đẹp mắt, cùi dày, da hơi sần. Tuỳ theo sự chăm bón và mức độ lâu năm của cây mà hàng năm, một cây cam có thể cho từ 50 đến 200 quả. Sự hấp dẫn đặc biệt của loại cam này là mùi thơm đặc trưng, vị ngọt đậm, tép to mọng nước, ruột vàng đỏ, hàm lượng dinh dưỡng rất cao.
Ngày xưa, ở Bố Hạ nhà nghèo cũng có vài chục gốc cam còn nhà giàu thì có đến vài nghìn gốc. Cam cũng là nguồn thu nhập quan trọng và cũng là niềm tự hào của người dân Bố Hạ. Thế mà trải qua những thăng trầm của thời gian, một vùng cam với những giống cam qúy đặc sản như vậy đang dần bị thoái hoá, mai một bởi nhiều nguyên nhân.Những người dân trồng cam và lãnh đạo địa phương có tâm huyết với giống cam quý đặc sản này đang day dứt, trăn trở: “tìm cách duy trì phát triển giống cam quý của tổ tiên”.[9].
Bánh đa Kế
Bánh đa Kế xuất phát từ làng nghề truyền thống bánh đa xã Dĩnh Kế, Bắc Giang. Điều đặc biệt, cái vị của nó vừa giòn, vừa ngọt của gạo mới và thơm thơm của nắng quê Bắc bộ.Độ nở của chiếc bánh cũng là một đặc điểm để phân biệt.Để ra lò một chiếc bánh đa Kế hoàn hảo phải trải qua rất nhiều công đoạn phức tạp. Với bàn tay khéo léo của người dân Dĩnh Kế, kỹ năng quạt bánh thủ công bằng than hoa khiến chiếc bánh luôn luôn nở đều, đầy đặn, tròn vạnh như mặt trăng đêm rằm và không bị cháy sém. Ngoài ra kỹ thuật rắc vừng, lạc sao cho màu đen, màu vàng điểm lốm đốm đều trên bánh.Bánh đa Kế luôn luôn tạo ra được một nét riêng, không thể lẫn vào đâu. Nó trở thành một thứ đặc sản đậm chất đồng quê Bắc Bộ.[10]
Mỳ Chũ
Dù có từ lâu đời nhưng mỳ Chũ chỉ thực sự để lại ấn tượng cho người ăn cách đây vài năm. Khi mới xuất hiện, thứ mỳ gạo này ít được biết đến, tuy nhiên theo thời gian, cùng với những ưu điểm nổi trội như cái ngọt của bột bao thai hồng, sợi mỳ dai không bị nhừ nát mà loại mỳ của thị trấn Chũ đã có tên và được biết đến trong cuộc sống đời thường của người dân quanh vùng. Không chỉ có thế, mỳ Chũ đã trở thành món quà quê đặc sản người dân nơi đây là quà biếu cho khách và người quen ngoài tỉnh.

CÁC CA KHÚC TIÊU BIỂU VỀ BẮC GIANG

1 Bắc Giang màu xanh yêu thương – ST: Phan Huấn

2 Bắc Giang tôi yêu- ST: Trí Vượng

3 Mùa vải thiều – ST: Tuấn Khương

4 Chiều sông thương – ST: An Thuyên

5 Nhớ về vùng đất dân ca – ST: Tuấn Khương

6 Rừng xanh Yên Thế – ST: Trọng Điềm;

7 Rượu Làng vân – Thơ Anh Vũ; Nhạc Tuấn Khương

8 Sông Thương tóc dài – Thơ Hoàng Nhuận Cầm; nhạc Bá Đạt

9 Tình ca Sông Thương – ST: Tuấn Khương

10 Vùng quê Sông Thương – ST: Tuấn Khương

11 Bức tranh Quê hương – ST Trọng Bằng

12 Đêm Bắc Giang nghe em hát dân ca – ST: Trần Hoàn

13 Tấm áo chiến sỹ mẹ vá năm xưa – ST Nguyễn Văn Tý

14 Khuôn Thần tôi yêu; ST Bá Đạt

15 Người xứ Bắc – ST Thế Công

16 Một dáng cầu vồng – ST Trần Minh

17 Hồ trên núi – ST: Phó Đức Phương

18 Tình yêu xin gửi nơi quê – ST: Cát Vận

19 Gửi về sông Lục, núi Huyền – ST: Đỗ Hồng Quân

Theo wikipedia

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

We are sorry that this post was not useful for you!

Let us improve this post!

Tell us how we can improve this post?

Địa chỉ phòng khám đa khoa Bảo Việt Bảo Việt Nam Định Bệnh chlamydia bệnh giang mai và cách điều trị Bệnh giang mai Bệnh mụn rộp sinh dục Bệnh sùi mào gà có chữa được không Bệnh sùi mào gà Bệnh sùi mào gà và cách chữa trị Bệnh viện nào khám sùi mào gà Bệnh xã hội Cách chữa bệnh giang mai Cách chữa bệnh lậu ở Nam giới Cách chữa bệnh sùi mào gà ở nữ giới xét nghiệm bệnh sùi mào gà ở đâu Chữa bệnh lậu ở Nam Định Chữa bệnh lậu ở Thái Bình Chữa sùi mào gà ở Thái Bình Dấu hiệu nhận biết mắc bệnh lậu Chữa sùi mào gà tại Nam Định Bệnh lậu có chữa được không Khám bệnh lậu ở Nam Định Khám bệnh lậu ở Thái Bình Khám bệnh lậu tại Nam Định Chữa bệnh lậu tại Nam Định Chữa sùi mào gà ở Nam Định Khám sùi mào gà ở đâu Nam Định Khám sùi mào gà ở Nam Định cách chữa bệnh sùi mào gà ở nam giới khám sùi mào gà ở Thái Bình Phòng khám bệnh lậu ở Nam Định Phòng khám đa khoa Nam Định Phòng khám tại Nam Định Địa chỉ chữa sùi mào gà Phong kham da khoa nam dinh phòng khám chữa bệnh lậu hẹp bao quy đầu có nguy hiểm không phòng khám tại Thái Bình Các bệnh hậu môn Các bệnh hậu môn thường gặp Chữa bệnh trĩ ở Thái Bình Chữa bệnh trĩ tại Nam Định bệnh trĩ Địa chỉ khám chữa bệnh trĩ ở Nam Định Khám bệnh trĩ ở Nam Định Chữa bệnh trĩ ở Nam Định Khám bệnh trĩ ở Thái Bình Phòng khám trĩ tại Nam Định Polyp hậu môn Bệnh táo bón Bảo Việt Thái Bình Thai kỳ khỏe mạnh Chữa sùi mào gà Tiêm phòng ung thư cổ tử cung Bệnh viện nam khoa Nam Định Máu báo thai Dấu hiệu mang thai Nên cắt bao quy đầu ở bệnh viện nào Nguyên nhân gây nên xuất huyết âm đạo Máu báo thai xuất hiện khi nào Phòng khám Bảo Việt Nam Định có tốt không Phòng khám Bảo Việt Thái Bình có tốt không Phòng khám đa khoa Bảo Việt Ra máu báo thai kèm đau bụng Cấy que tránh thai có an toàn không Phòng khám đa khoa bảo việt Chuỗi hạt ngọc ở Nam Giới cách trị ngứa vùng kín Bệnh viện phụ khoa Thái Bình phòng khám đa khoa Thái Bình Bệnh viện chữa nam khoa Viêm nhiễm phụ khoa có gây vô sinh không? viêm vòi trứng Xuất tinh sớm có chữa được Hẹp bao quy đầu Bệnh liệt dương có chữa khỏi được không Bệnh viêm đường tiết niệu ở nam giới Bệnh viêm tuyến tiền liệt Dấu hiệu viêm tuyến tiền liệt Bệnh viện nam khoa Nam Định Cách chữa xuất tinh sớm khi quan hệ Điều trị hẹp bao quy đầu Cắt bao quy đầu ở Thái Bình Chảy dịch mủ vàng ở niệu đạo /đầu dương vật chảy mủ trắng địa chỉ khám nam khoa uy tín Chỉnh hình bộ phận sinh dục Chi phí cắt bao quy đầu là bao nhiêu Cơ sở cắt bao quy đầu ở Nam Định Dài bao quy đầu Dấu hiệu hẹp bao quy đầu ở người lớn Địa chỉ bệnh viện khám nam khoa Bệnh viện nam khoa Thái Bình Phòng khám nam khoa nam định Địa chỉ chữa rối loạn cương dương Địa chỉ điều trị rối loạn dương cương tại Nam Định Địa chỉ phòng khám nam khoa ở Nam Định Địa chỉ phòng khám nam khoa ở Thái bình Địa chỉ phòng khám nam khoa tại Nam Định Phòng khám nam khoa tại nam định Khám nam khoa nam định Phòng khám nam khoa online Phòng khám nam khoa uy tín Khám nam khoa ở Nam Định Nguyên nhân viêm tinh hoàn Bệnh hẹp bao quy đầu ở người lớn Bệnh viện chuyên khoa nam Bệnh viện chữa bệnh nam khoa ở Nam Định Bệnh viện chữa bệnh nam khoa tốt nhất Phòng khám nam khoa ở đâu tốt Phòng khám nam khoa ở Thái Bình Cắt bao quy đầu ở nam Định Rối loạn chức năng sinh dục nam Phòng khám cắt bao quy đầu Viêm nhiễm cơ quan sinh dục Rối loạn cương dương Rối loạn chức năng sinh dục Phòng khám nam khoa Thái Bình Dia chi kham nam khoa uy tin Bệnh viêm bàng quang cấp Bệnh viêm bàng quang Viêm cơ quan sinh dục nam Viêm túi tinh Xuất tinh ra máu Cách chữa bệnh viêm nhiễm phụ khoa Cách điều trị viêm cổ tử cung Phòng khám phụ khoa uy tín Chu kỳ kinh nguyệt Bệnh phụ khoa Bệnh rối loạn chức năng tình dục Địa chỉ cắt bao quy đầu tại Nam Định Địa chỉ chữa viêm lộ tuyến cổ tử cung uy tín tại Nam Định Bệnh u xơ tử cung Viêm buồng trứng Bệnh viêm cổ tử cung Bệnh viện bảo việt nam định Bệnh viện phụ khoa Nam Định uy tín Biểu hiện của viêm lộ tuyến cổ tử cung Biểu hiện của viêm nhiễm phụ khoa Buồng trứng đa nang Các bệnh ở buồng trứng Chữa viêm lộ tuyến cổ tử cung cách điều trị viêm lộ tuyến cổ tử cung Khám phụ khoa ở Thái Bình Phòng khám phụ khoa uy tín Nam Định Địa chỉ khám phụ khoa uy tín Địa chỉ phá thai an toàn ở Nam Định Bệnh viện phụ khoa Nam Định Điều trị bệnh phụ khoa Kế hoạch hóa gia đình Phong kham phu khoa o Nam Dinh Khám phụ khoa ở Nam Định phá thai ở Thái Bình Phòng khám phụ khoa ở Thái Bình uy tín Phòng khám phụ khoa uy tín ở Nam Định Phá thai ở Nam Định Địa chỉ phá thai ở Nam Định Phá thai an toàn Địa chỉ phòng khám bảo việt nam định Phòng khám Nam Định Phòng khám phụ khoa Nam Định Phòng khám phụ khoa ở Thái Bình Phòng khám phụ khoa uy tín ở Thái Bình Phòng khám phụ khoa ở Nam Định Viêm phụ khoa và cách điều trị Hút thai ở nam định Phòng khám phụ khoa Thái Bình bệnh viêm lộ tuyến tử cung cách chữa vô sinh ở nữ giới Các bệnh phụ khoa bệnh viện hiếm muộn Triệu chứng viêm lộ tuyến cổ tử cung Phòng khám phá thai Nam Định Đặt vòng tránh thai Vá màng trinh Viêm buồng trứng có thai được không Viêm lộ tuyến cổ tử cung là gì Dấu hiệu nhận biết bệnh sùi mào gà chữa bệnh sùi mào gà hết bao nhiêu tiền Sùi mào gà có ngứa không đầu dương vật chảy mủ trắng khám sùi mào gà ở Hà Nam địa chỉ phòng khám đa khoa Bảo Việt Nam Định Dương vật nổi hạch Bệnh sùi mào gà có nguy hiểm không? Mụn rộp sinh dục có nguy hiểm không nổi mụn ngứa ở vùng kín nữ Triệu chứng bệnh lậu ở nam giới Phòng khám chữa trĩ tại Nam Định bệnh trĩ nội và cách chữa phòng khám trĩ tại thái bình Bệnh trĩ chữa ở đâu tốt nhất Tiểu ra máu phòng khám phụ khoa ở Hà Nam đau nhức tinh hoàn địa chỉ phá thai an toàn ở Hà Nam địa chỉ phòng khám nam khoa tại Nam Định địa chỉ phòng khám nam khoa ở Hà Nam khám bệnh lậu ở Hà Nam Phòng khám Bảo Việt có tốt không Phòng khám Bảo Việt có tốt không Phòng khám bệnh viện đa khoa Bảo Việt sưng vùng kín ở nữ phòng khám đa khoa Hà Nam phòng khám phụ khoa Hà Nam Phòng khám thái Bình khám bệnh trĩ ở Hà Nam Hẹp bao quy đầu là như thế nào Bao nhiêu tuổi cắt bao quy đầu Bao quy đầu dài có sao không Bệnh viện chữa bệnh nam giới Bệnh viện nam khoa Đau tinh hoàn bên phải Dương vật có bựa trắng phòng khám nam khoa tốt nhất Bệnh viện nam khoa Nam Định Có nên cắt bao quy đầu không nên cắt bao quy đầu ở bệnh viện nào Bác sĩ phụ khoa Tiểu nhiều tiểu buốt bị viêm lộ tuyến có nên đốt không phá thai không đau bao nhiêu tiền Biện pháp phá thai an toàn nhất hiện nay Hút thai có ảnh hưởng gì Địa chỉ phá thai an toàn ở Thái Bình Địa chỉ phá thai an toàn ở Thái Bình Phòng khám phá thai ở Nam Định Nang naboth cổ tử cung phá thai có ảnh hưởng gì không Phòng khám phá thai Thái Bình bị viêm lộ tuyến có nên đốt không bệnh viện chữa vô sinh bệnh viêm phụ khoa thu hẹp vùng kín giá bao nhiêu cách chữa viêm lộ tuyến cổ tử cung tốt nhất

Leave a Reply

Your email address will not be published.

backlinkbacklink alwso shellseoankara escortucuz sigarafree shopcamel sigaracaptain blackdjarum blackCavallo SigaraDunhill SigaraHarvest SigaraMarvel sigaraSenator sigaraAl Capone SigaraOme SigaraMarlboro Double FusionMarlboro ShuffleMarlboro TouchMarlboro RedMarlboro TouchMarlboro Edge SlimMarlboro Touch Bluecaptain blackgörükle escortyalova escorthacklink satışhacklinksite analizseo analizhacklink alhacklink nedirbacklinkmini shellmadspot shellwso shell txtBase 64 Encodealfa shellIndoxploit shellindoxploit shellb374k shellphp Mailleradana escortsohbet numaralarıcialis fiyatcialis 20 mgcialis 5 mgcialis 100 mgcialis satışcialis jelcialis siparişcialiscialis nedirviagra fiyatviagra 100 mg fiyatviagraviagra fiyatviagra nedircialis fiyatıcialis jelcialiscialis 5 mgcialis 20 mgcialis 100mggeciktirici spreygeciktiricistag 9000liftanovagravigrandeorcafilflynta 20 mgcombo 100 mgsildegravigrandejeligrasinegralifta 5 mglifta 20 mgdegraviagra 100 mgviagra fiyatıviagra nedirviagra siparişcinsel hastalıklarkamagra jelankara escortmersin escortizmir escortantalya escortadana escortBursa Escortdenizli escortdiyarbakır escorteskişehir escortgaziantep escortistanbul escortkayseri escortkocaeli escortkonya escortkütahya escortmalatya escortsakarya escortsamsun escortsivas escorttekirdağ escorttrabzon escorturfa escortvan escortbodrum escortmarmaris escortfethiye escortkuşadası escortçeşme escortdidim escortbuca escortbornova escortkarşıyaka escortkonak escortalsancak escortaliağa escortgöztepe escortgaziemir escortkarabağlar escortesenyurt escortbeşiktaş escorttuzla escortfatih escortpendik escortbeylikdüzü escortgaziosmanpaşa escortkartal escortbağcılar escortsilivri escortümraniye escortmaltepe escortbeyoğlu escortbahçelievler escortbaşakşehir escortbahçeşehir escortesenler escortüsküdar escortkadıköy escortşişli escortmecidiyeköy escortsarıyer escorttaksim escortetiler escortbebek escortataşehir escortbakırköy escortzeytinburnu escorteyüp escortavcılar escortbüyükçekmece escortkurtköy escortşirinevler escortbayrampaşa escortkasımpaşa escortescortbacklink salesFile Manager shellb374k shellk2ll33d shellBypass shellMadspot shellbedava bonus1xbet girişdert hattıdert hattısohbet hattımersin escortgaziantep escortbedava bonusgaziantep escortGoogle Sıra Bulucupubg hile alSobranie Sigaracaptain blackdjarum blackmarlboro double fusionmarlboro touch blueCavallo Sync MentollüParliament Night Bluewinston dark bluewinston slender bluekent switchkent d range bluecaptain blackmarmaris escortmarvel sigarawinston dark blue fiyatwinston slender bluemarlboro touchparliament night blue fiyatcaptain blackmarlboro double fusionolmeca tekila fiyatdjarum blackheets sigaraparliament reservemonte cristo habanacamel sigarakent switch fiyatlucky strikefree shopmarlboro touch blue fiyatmarlboro double fusionmarlboro goldharvest sigarar57 shellalfa shellcaptain blackmarvel sigarawinston dark bluemarlboro touch blueparliament night blue fiyatcavallo sigaramarlboro double fusionlm sigaraadana escortparliament night blue fiyatafyon escortaydın escortbalıkesir escortbolu escortçanakkale escortedirne escortelazığ escorterzurum escorthatay escortısparta escortmanisa escortmaraş escortmardin escortmuğla escortmuş escortrize escorttunceli escortuşak escortyozgat escorttokat escortzonguldak escortaksaray escortyalova escortağrı escortamasya escortalanya escortmanavgat escortankara escortantalya escortbursa escortdenizli escortdiyarbakır escorteskişehir escortgaziantep escortistanbul escortizmir escortkayseri escortkocaeli escortkonya escortkütahya escortmalatya escortmersin escortsakarya escortsamsun escortsivas escorttekirdağ escorttrabzon escorturfa escortvan escortmarmaris escortbodrum escortfethiye escortkuşadası escortçeşme escortdidim escortbuca escortbornova escortkarşıyaka escortkonak escortalsancak escortaliağa escortgaziemir escortkarabağlar escortesenyurt escortbeşiktaş escorttuzla escortfatih escortpendik escortbeylikdüzü escortgaziosmanpaşa escortkartal escortbağcılar escortsilivri escortümraniye escortmaltepe escortbeyoğlu escortbahçelievler escortbaşakşehir escortbahçeşehir escortesenler escortüsküdar escortkadıköy escortşişli escortmecidiyeköy escortsarıyer escorttaksim escortetiler escortbebek escortataşehir escortbakırköy escortzeytinburnu escorteyüp escortavcılar escortbüyükçekmece escortkurtköy escortşirinevler escortbayrampaşa escorthalkalı escortafyon escortaydın escortbalıkesir escortbolu escortçanakkale escortedirne escortelazığ escorterzurum escorthatay escortısparta escortmanisa escortmaraş escortmardin escortmuğla escortmuş escortrize escorttunceli escortuşak escortyozgat escorttokat escortzonguldak escortaksaray escortyalova escortağrı escortamasya escortalanya escortmanavgat escortsincan escortwso shellwso green shellJagermeisterdenizli dil konusmayalova escortşişli bayan escortşişli escortistanbul escortgörükle escortistanbul escortmecidiyeköy escortşişli escortkurtköy escortsosyal ablagaziantep escortlarısohbet hattısohbet hatlarısohbet numaralarıkent d range blueMelbetpendik escortcamel sigaraparliament night blue fiyatvotka fiyatlarımarlboro double fusionviagra fiyatcaptain blackçam balı faydalarıçam balı nedirtuzla escortaydınlı escortorhanlı escorttepeoren escortyalova escortbursa escortgorukle escortbursa escort bayanbursa sinirsiz escortbursa escortescort bayanaltiparmak escortnilüfer escortotele gelen escortbursa merkez escortbursa merkez escortbursa escortescort bayanaltiparmak escortbursa eve gelen escortbursa otele gelen escortbursa sınırsız escortgörükle escortescort bursatuzla escorttuzla escort bayanwhmcs killer v4bodrum escortbodrum escortbodrum escortbayrampaşa escortbeşiktaş escortçağlayan escorttaksim escortbakırköy escortistanbul escortgüngören escortkasımpaşa escortkaynarca escortesenyurt escortistanbul escortacıbadem escortadalar escortadapazarı escortalibeyköy escortaltınşehir escortanadoluhisarı escortanal escortarnavutköy escortatakent escortbahariye escortbahçeköy escortbahçelievler escortbalmumcu escortbaşakşehir escortantalya escort bayanbebek escortbebek escortataşehir escortbeyazıt escortbeykoy escortbeyoğlu escortbomonti escortbüyükdere escortcaddebostan escortçapa escortçengelköy escortcevizlibağ escortcihangir escortçubuklu escortdragos escortedirnekapı escortkurtköy escorteminönü escortankara escortavcılar escortgebze escorthalkalı escortşişli escorteve gelen escorteyüp escortfenerbahçe escortfeneryolu escortfikirtepe escortfındıklı escortfındıkzade escortflorya escortfulya escortgalata escortgrup escortgulhane escortgulsuyu escortharbiye escortharem escortharem escorthasanpaşa escortincirli escortıspartakule escortistanbul escortistanbul escortkabataş escortdjarum blackolimpbet kzmarlboro double fusionlifta 20 mglifta 5 mgdegraorcafilviagra hapviagra siparişviagra fiyatıviagra satışviagraeczacıbaşı viagra fiyatlarıviagra siparişviagra fiyatıdjarum blackyalova escortçınarcık escortsertleştirici hap çeşitlerisertleştirici hap yorumlarıeczanede satılan cinsel güç ilaçlarısertleştirici hap isimlericinsel hap isimlericinsel gücü artıran ilaçlarpenis sertleştirici hap çeşitlericinsel güç artırıcı ilaç isimleriereksiyon hapı isimlerisertleştirici ilaç isimlerişişme bebek çeşitlericinsel güç arttırıcı hap isimlerieczanede satılan cinsel ilaç isimlerien iyi performans arttırıcı ilaç isimleribayan istek arttırıcı damla çeşitleribayan azdırıcı hap çeşitlericinsel güç arttırıcı hap çeşitleridjarum blacksertleştirici hap markalarıpenis sertleştirici ilaç çeşitlerisertleşmeye en iyi ilaçcinsel ilaç isimlerierkek cinsel gücü arttırıcı ilaç çeşitlericaptain blackcinsel gücü artıran ilaç fiyatlarıcinsel güç arttırıcı ilaç yorumlarıeczanede satılan cinsel gücü arttıran ilaç isimleriereksiyon sağlayıcı ilaç çeşitlericinsel güç arttırıcı ilaçcinsel gücü arttıran ilaç markalarıen iyi geciktirici hap isimlerien iyi geciktirici sprey çeşitlerimarlboro double fusioncamel sigaracinsel gücü artıran ilaç incelemeleridjarum blacksertleşmeye iyi gelen ilaç isimlerimarlboro goldeczanede satılan viagrawinston lightwinston dark blueMarlboro Touch Graycinsel güç arttırıcı macuncaptain black bluenovagra geciktirici hapolmeca tekilaeczane cialis fiyatıBackwoods Islak Purocialis satın alerkek azdırıcı damlaviagra satış fiyatıerkek azdırıcı hap isimleriwinston dark blue fiyatiçmeler escorttepeören escortaydınlı escortorhanlı escortyalova escortfree shopsex hikayependik escortyalova escortgörükle escortçınarcık escortkartal escorttuzla escortpendik escortmaltepe escortbostancı escortataşehir escortdjarum blackabana haberagrı habertunceli haberafyon haberkartal escortşişli escortşişli escort bayankurtkoy escorttuzla escortsoundtracker.fmsoundtracker.fmsoundtracker.fmsoundtracker.fmsoundtracker.fm/bnsoundtracker.fm/en/mecidiyeköy escortEn İyi Geciktirici Hap İsimleri ve ÇeşitleriCinsel Gücü Artıran Macun İsimlerikent slim blackchivas regalyeşil perişişli bayan escortsisli bayan escortşişli bayan escortsisli bayan escortsincan eescortKolej escortDikmen escortBalgat escortÇankaya escortCebeci escortDemetevler escortKızılay escortKeçiören escortEtlik escortEtimesgut escortEryaman escortYenimahalle escortOtele gelen escortRus escortankara rus escortAnkara escortEtlik escortKeçiören escortAnkara escortAnkara escortEryaman escortAnkara escortÇankaya escortmersin escortBalgat escortBeşevler escortÇankaya escortCebeci escortDikmen escortDemetevler escortEryaman escortEtimesgut escortEtlik escortKeçiören escortKızılay escortKolej escortMaltepe escortOtele gelen escortRus escortYenimahalle escortDikmen escortElvankent escortSincan escortşişli escortistanbul escort bayanmecidiyeköy escortbetwinnerçorumsporslotticasoundtracker.fm/bn/melbet-casino/teknoloji haberlerihaberlerson dakika haberleriekonomi haberlerihaberlerslottywaymostbet saytiantalya escortmostbetlondon escortsescorts agencyescorts in londonlondon escort girlsbetwinnerSex hikayeSeks HikayeleriEnsest hikayeleradana escortadıyaman escortafyon escortağrı escortaksaray escortamasya escortankara escortantalya escortantep escortardahan escortartvin escortaydın escortbalıkesir escortbartın escortbatman escortSeks erotik hikayeSikiş hikayeleribayburt escortbilecik escortbingöl escortbitlis escortbolu escortburdur escortbursa escortçanakkale escortçankırı escortçorum escortdenizli escortdiyarbakır escortdüzce escortedirne escortelazığ escorterzincan escorterzurum escorteskişehir escortgiresun escortgümüşhane escorthakkari escorthatay escortığdır escortısparta escortistanbul escortizmir escortizmit escortkarabük escortkaraman escortkars escortkastamonu escortkayseri escortkıbrıs escortkilis escortkırıkkale escortkırklareli escortkırşehir escortkocaeli escortkonya escortkütahya escortmalatya escortmanisa escortmaraş escortmardin escortmersin escortmuğla escortmuş escortnevşehir escortniğde escortordu escortosmaniye escortrize escortsakarya escortsamsun escortsiirt escortsinop escortşırnak escortsivas escorttekirdağ escorttokat escorttrabzon escorttunceli escortzonguldak escorturfa escortuşak escortvan escortyalova escortyozgat escortmostbetuz.liveviagra eczane satışcialis eczane satışpenis sertleştirici hap isimleri ve çeşitleripenis sertleştirici cinsel haplarbursa escortbursa escortgorukle escortşişli escortşişli rus escortşişli iranlı escortşişli escortnilüfer escortyalova escortyalova escortyalova escort bayankurtuluş escortseobridge istanbulkapı doktorufotoselli kapıdöner kapıepoksiKamagra jelCialis fiyatvega 100 mgViagra fiyatViagra fiyat 2022Cinsel ilaçlarCinsel sağlık ilaçlarıVega 100 mg fiyatVega 100 mgkamagra jelCialis 100 mg fiyatcialis fiyatcobra 130 mgViagra eczaneCialis eczaneKamagra jel eczanelevitra fiyatVega 100 mg eczaneCinsel performans artırıcı ilaçlarBayan azdırıcı damlaGeciktirici spreyviagra fiyatviagra satışcinsel eczaneonline eczanecinsel ilaçlarzayıflamakamagraviagrapenis büyütmeViagra 30 lu fiyatOrijinal viagraViagra 4 lü tablet fiyaterken boşalma tedaviOrijinal viagra 4 lü fiyatKamagra jel fiyatereksiyon haplarıkadın azdırıcıafrodizyak parfümlerEreksiyon haplarıCobra 130 mg kırmızı tabletcialis eczanesertleştirici haplar eczaneKamagra jel yorumlarıbayan azdırıcılarerkek azdırıcıLevitra fiyatgeciktirici spreyLevitra 20 mg fiyatcialis siparişLady era bayan viagrası azdırıcı hapviagra eczanebayan azdırıcı eczaneistek arttırıcı damlacinsel güç arttırıcı ilaçlareczanelerde satılan geciktiricilerKamagrakamagra fiyatCinsel ürünlerorjinal viagraViagra 30 tabletAfrodizyak etkili azdırıcı parfümlercialis 5 mgviagra 30 lu fiyatviagra 4 lü tabletcialis 4 lü tabletviagra 30 lu tabletcialis 100 mgcinsel eczaneepoksi zemin kaplamasertleştirici hap eczanecinsel güç arttırıcı sertleştirici happenis sertleştirici ilaç ve haplarpenis sertleştirici cinsel hapeczanelerde satılan cinsel gücü artıran ilaçcialis satışı ve siparişibridge istanbulhasta yatağıdenizli konusma bozukluguMagic london escortsindependent london escortsDubai hot escortEscort girl dubaişişli escortşişli escort bayanyalova escortyalova escort bayanviagracialis 20 mg eczane fiyatıcialis 5 mg fiyatbayan azdırıcıbayan istek arttırıcılady erabayan azdırıcı damlabayan istek arttırıcı damlaviagrakalbe zarar vermeyen sertleştiriciviagracialis fiyatcialis fiyatıcialis fiyatlarıcialis satışcialis siparişcialis satın alcialis 100 mgcialis 5 mgcialiscialis 20 mgcialis jelviagra fiyatviagra fiyatıviagra satışviagra siparişviagraviagra 100 mgviagra kremmecidiyeköy escortataköy escortavcılar escortbakırköy escortesenyurt escortşişli escorttaksim escortbeşiktaş escortşişli escortbodrum escortizmir escortyalova escortyalova otele gelen escortyalova eve gelen escortaksaray escortatakent escortataköy escortataköy eve gelen escortataköy masöz escortataköy-otele-gelen-escortataköy rus escortataköy türbanlı escortataköy ucuz escortataköy üniversiteli escortataşehir escortavcılar escortavcılar eve gelen escortavcılar masöz escortavcılar otele gelen escortavcılar rus escortavcılar türbanlı escortavcılar ucuz escortavcılar üniversiteli escortavrupa yakası escortbağdat caddesi escortbahçelievler escortbahçesehir escortbakırköy üniversiteli escortbakırköy escortbakırköy eve gelen escortbakırköy masöz escortbakırköy otele gelen escortbakırköy rus escortbakırköy türbanlı escortbakırköy ucuz escortbaşakşehir escortbeşiktaş escortbeşyol escortbeykent escortbeylikdüzü escortbeylikdüzü eve gelen escortbeylikdüzü masöz escortbeylikdüzü otele gelen escortbeylikdüzü rus escortbeylikdüzü türbanlı escortbeylikdüzüucuz escortbeylikdüzü üniversiteli escortbeyoğlu escortbizimkent escortbostancı escortbüyükcekmece escortesenyurt escortesenyurt eve gelen escortesenyurt otele gelen escortesenyurt rus escortesenyurt turbanlı escortesenyurt ucuz escortesenyurt üniversiteli escortetiler escorteve gelen escortfatih escorthalkalı escorthalkalı eve gelen escorthalkalı masöz escorthalkalı otele gelen escorthalkalı rus escorthalkalı türbanlı escorthalkalı ucuz escorthalkalı üniversiteli escortharamidere escortinnovia escortistanbul escortkadıköy escortkağıthane escortkartal escortküçükçekmece escortmaltepe escortmecidiyeköy escortmerter escortotele gelen escortpendik escortrus escortsarıyer escortsefaköy escortsilivri escortşirinevler escortşirinevler türbanlışirinevler ucuzşişli escortsınırsız escorttaksim escorttesettürlü escorttopkapı escorttürbanlı escorttüyap escortucuz escortümraniye escortüniversiteli öğrenci escortyabancı escortyenibosna escortzeytinburnu escortsmm panelgaziantep escortmersin escortpostegroweb postegroweb postegroalanya escortbodrum escortdidim escortfethiye escortkuşadası escortmanavgat escortmarmaris escorteczane sertleşme haplarıyapay kızlık zarıkaynarca escortatalar escortcevizli escortEscorts İn BodrumBodrum Bayan Escortpostegropostegroweb postegroizmit escortkocaeli escortizmit escortkocaeli escortgebze escortgölcük escortdarica escortizmit otele gelen escortizmit eve gelen escortkocaeli evi olan escortotele gelen escortizmit sınırsız escortcialis 20 mg fiyatcialis 100 mg fiyatcialis 5 mg fiyatviagra 100 mg fiyatcialis 5 mg fiyatcialis fiyat eczanepostegropostegrocinsel hastalıklarereksiyon sorunuacarkent escortbahariye escortcialis 20 mgcialis 100 mgcialis 5 mgcialis fiyatcialiscialis fiyatlarıviagra fiyatviagra siparişcialis satışcialis siparişviagra fiyatlarıkartal escortbedava bonus veren bahis siteleribahisgaziantep escortviagraviagra fiyatpostegropostegropostegroDubai escortsDubai escortsLondon escortsfree instagram followersMarmaris Escortpendik escortkartal escortkurtkoy escorttuzla escorthalkalı escortbayrampaşa escortbaşakşehir escortbahçelievler escortbağcılar escortbahçeşehir escortkadın giyimfantezi babydollfantezi çorapfantezi giyimKadın üst giyimkadın alt giyimkadın ayakkabıkadın atletbluz bodybot bootiekadın ceketkadın çizmekadın elbiseelbise abiyekadın eşofman altıkadın eşofman takımıAnkara escort bayanturgutreis escortpostegroweb postegroweb postegropostegroizmit escortistanbul escortkaynarca escortviagra 100 mg fiyatviagra 100 mg fiyatgaziantep escort bayanGüvenilir bahis SiteleriBalgat escortÇankaya escortCebeci escortDemetevler escortDikmen escortEryaman escortEsat escortEtlik escortKeçiören escortKızılay escortKolej escortRus escortSincan escortYenimahalle escortAtaşehir escortanadolu yakası escortAnadolu yakası escortAtaşehir escortAtaşehir escortKadıköy escortKadıköy escortÜmraniye escortÜmraniye escortBostancı escortBostancı escortbostancı escortpostegroadana escortadana escort bayanafyon escortacarkent escortacibadem escortadalar escortafyon escortalanya escort bayanalanya escortantalya escort bayanantalya escortartvin escortartvin escortbeylikdüzü escortbeylikdüzü escortbeylikdüzü escortbeylikdüzü escortbodrum escortbolu escortbolu escortburdur escortbursa escortbursa escortçanakkale escortçanakkale escortçeşme escortdidim escortdiyarbakır escortdiyarbakır escortedirne escortedirne escortelazığ escortelazığ escorterzincan escorterzincan escorterzurum escorterzurum escortbodrum escortbursa escortbursa escorteskişehir escorteskişehir escortgaziantep escortgaziantep escortgaziantep escortgiresun escortgiresun escortgümüşhane escorthatay escorthatay escortısparta escortısparta escortkars escortkastamonu escortkastamonu escortkayseri escortkayseri escortkıbrıs escortkıbrıs escortkonya escortkonya escortkuşadası escortkütahya escortkütahya escortmalatya escortmalatya escortmanisa escortmanisa escortmardin escortmardin escortmarmaris escortmersin escortnevşehir escortnevşehir escortniğde escortniğde escortordu escortordu escortrize escortrize escortsakarya escortsakarya escortsamsun escortsamsun escortşanlıurfa escortşanlıurfa escortsinop escortsinop escortsivas escortsivas escorttekirdağ escorttekirdağ escorttrabzon escorttrabzon escortuşak escortvan escortvan escortyalova escortyalova escortyozgat escortyozgat escortzonguldak escortzonguldak escortCoinbar girişSafirbet girişcratosslot girişAsyabahis girişTempobet girişMarsbahis girişBetebet girişVdcasino girişVevobahis girişBetper girişimajbet girişHoliganbet girişJojobet girişAnadolucasino girişArtemisbet girişbelugabahis girişbetvole girişinterbahis girişmilanobet girişZeytinburnu EscortYeşilköy EscortYenibosna EscortÜmraniye EscortTopkapı EscortTaksim EscortSuadiye EscortSınırsız EscortŞişman EscortŞişli EscortŞirinevler EscortSilivri EscortPendik EscortOrtaköy EscortOlgun EscortNişantaşı EscortMerter EscortMecidiyeköy EscortMaslak EscortMaltepe EscortMahmutbey EscortLevent EscortKurtköy EscortKüçükyalı EscortKüçükçekmece EscortKartal EscortKağıthane EscortKadıköy Escortİstanbul Escortİkitelli EscortHaramidere EscortHalkalı EscortGöztepe EscortGenç EscortFlorya EscortFındıkzade EscortFatih EscortEtiler EscortEsenyurt EscortEscort NumaralarıEscort BayanlarErenköy EscortElit Escortçekmeköy escortÇıtır Escortşerifali escortCihangir Escortümraniye escortüsküdar escortCevizli EscortCennet Mahallesi Escortsuadiye escortÇapa Escortkadıköy escortÇağlayan Escortgöztepe escortBüyükçekmece Escortbostancı escortgöztepe escortBostancı EscortBeyoğlu Escortsuadiye escorterenköy escortbostancı escortanadolu yakası escortavrupa yakası escortBeylikdüzü EscortBeşiktaş Escortanadolu yakası escortBayrampaşa EscortBaşakşehir Escortümraniye escortBakırköy Escortkadıköy escortBahçelievler Escortbostancı escortBağdat Caddesi Escortataşehir escortBağcılar Escortcevizli escortatalar escortmaltepe escortAvrupa Yakası Escortkartal escortmaltepe escortAvcılar EscortAtaşehir Escortümraniye escortsupertotobetrestbet girisbetpas girisbetbabayurtdisiaugenoperationbotox bruisinghepsibahisrexbetsuperbetinbetsatbets10romabettarafbetbetparkhilbetonbahisbahsegelbahigowinxbetelitbahisdinamobetbetmatiktimebetgebze escortleopard honeyAnkara escortUlus escortTunalı escortTandoğan escortSıhhiye escortRus escortMamak escortMamak escortGölbaşı escortCinsel sağlık ürünleriCinsel performans ilaçlarıCialis fiyatCialis 20 mg fiyatCialis 100 mg fiyatCialis 30 lu tablet fiyatViagra fiyatViagra 100 mg fiyatViagra 30 lu fiyatViagra 4 lü tablet fiyatıVega 100 mgVega 100 mg fiyatVega 100 mg eczaneKamagra jelKamagra Jel fiyatKamagra jel eczaneSertleştirici haplarGeciktirici ürünlercialiscinsel sağlık ürünleribayan azdırıcı fiyatkadın azdırıcı damlasertleştirici ilaçlarcialis fiyatviagra fiyatpenis büyütücükamagra jelgeciktirici spreycialis 20 mgcialis 100 mgviagra 30 luen iyi penis sertleştirici ilaçsertleştirici haplarelazığ escort bayanhasta yataklarıkent switch fiyatmarlboro shuffleparliament aqua bluemarlboro double fusionmarlboro shufflekent switchdjarum blackdjarum blackAnadolu yakası escortAtaşehir escortBostancı escortErenköy Escortavrupa yakası escortAtaköy EscortAvcılar EscortBahçeşehir Escortözel escortlaranal escortçıtır escortelit escortAnadolu Yakası escortAtaşehir escortbağdat caddesi escortBostancı escortGöztepe Escortİstanbul EscortKadıköy EscortKartal EscortKurtköy EscortMaltepe EscortPendik EscortŞerifali EscortTuzla EscortÜmraniye escortÜsküdar EscortAnadolu Yakası EscortAtaşehir escortBostancı EscortGöztepe EscortAvrupa Yakası EscortAksaray escortAtaköy EscortAvcılar Escortİstanbul EscortAtaşehir Elit EscortAtaşehir Esmer EscortAtaşehir Genç EscortAtaşehir Olgun EscortAtaşehir Sarışın EscortAtaşehir Şişman EscortAtaşehir Sınırsız EscortAtaşehir Ucuz EscortAtaşehir Yabancı EscortAteşehir Escort BayanBağdat Caddesi EscortBağdat Caddesi Olgun EscortBağdat Caddesi Sarışın EscortBağdat Caddesi Şişman EscortBağdat Caddesi Ucuz EscortBağdat Caddesi Yabancı EscortBostancı Elit EscortBostancı Çıtır EscortBostancı EscortBostancı Esmer EscortBostancı Olgun EscortBostancı Sarışın EscortBostancı Yabancı EscortGöztepe EscortGöztepe Genç EscortGöztepe Olgun EscortGöztepe Şişman EscortGöztepe Sınırsız EscortGöztepe Ucuz EscortKadıköy Anal EscortKadıköy Elit EscortKadıköy EscortKadıköy Eskort BayanlarKadıköy Genç EscortKadıköy Yabancı EscortKartal Çıtır EscortKartal EscortKartal Eskort BayanlarKartal Esmer EscortKartal Sarışın EscortKartal Sınırsız EscortKartal Ucuz EscortKaynarca EscortKaynarca Genç EscortKaynarca Olgun EscortKaynarca Şişman EscortKurtköy EscortKurtköy Escort BayanKurtköy Ucuz EscortKurtköy Yabancı Escort BayanMaltepe Anal EscortMaltepe EscortMaltepe Genç EscortMaltepe Olgun EscortMaltepe Şişman EscortPendik EskortPendik Eskort BayanlarPendik Sarışın EscortPendik Şişman EscortPendik Sınırsız EscortPendik Ucuz EscortTuzla Anal EscortTuzla Elit EscortTuzla EscortTuzla Yabancı EscortÜmraniye EscortÜmraniye Masöz EscortÜmraniye Olgun EscortÜmraniye Ucuz Escortepoksi zeminepoksi zemin kaplamaepoksi yol çizgisişişli escortAcıbadem Escortİçerenköy EscortKozyatağı EscortKüçükyalı EscortKadıköy EscortKartal EscortMaltepe EscortPendik EscortKurtköy EscortŞerifali EscortAnadolu Yakası EscortKadıköy EscortAtaşehir EscortBostancı EscortAtaşehir EscortKadıköy EscortKurtköy EscortAnadolu Yakası EscortAnadolu Yakası EscortAtaşehir EscortBostancı EscortKadıköy EscortAnadolu Yakası EscortKadıköy EscortAtaşehir EscortBostancı EscortMaltepe EscortGöztepe EscortPendik EscortErenköy EscortGöztepe EscortSuadiye EscortGöztepe EscortMaltepe EscortŞerifali EscortKartal EscortKurtköy EscortPendik EscortKurtköy EscortPendik EscortAnadolu Yakası EscortKartal EscortMaltepe EscortAnadolu Yakası EscortKartal Escort BayanKurtköy Escort BayanMaltepe Escort BayanPendik Escort BayanAnadolu Yakası EscortKartal EscortKurtköy EscortMaltepe EscortPendik EscortTuzla EscortKurtköy EscortPendik EscortTuzla EscortAnadolu Yakası EscortMaltepe EscortKartal EscortBostancı EscortÜmraniye EscortAnadolu Yakası EscortKadıköy EscortAtaşehir EscortTuzla EscortGebze EscortAydınlı EscortMutlukent EscortPendik EscortAnadolu Yakası EscortKurtköy EscortÜmraniye EscortBostancı EscortKartal Escort BayanPendik Escort BayanKurtköy Escort BayanMaltepe EscortAnadolu Yakası EscortBostancı EscortKartal EscortMaltepe EscortÜmraniye Escortbağdat caddesi escortgöztepe escortistanbul escortkartal escortkurtköy escortmaltepe escortpendik escorttuzla escortüsküdar escortataköy escortavcılar escort bayanavrupa yakası escortbahçeşehir escortbakırköy escortbeşiktaş escortbeylikdüzü escorterenköy escortetiler escortgöztepe escortikitelli escortkartal escortkurtköy escortmaltepe escortmecidiyeköy escortpendik escortşirinevler escortşişli escortsoğanlık escortataşehir escortkaynarca escortümraniye escortgebze escorttuzla escortavrupa yakası escortavrupa yakası escortavrupa yakası escortavrupa yakası escortavrupa yakası escortavrupa yakası escortavrupa yakası escortavrupa yakası escortavrupa yakası escortatalar escortcevizli escortescort bayanmaltepe escortbeylikdüzü escortavcılar escortesenyurt escortbahçeşehir escortşirinevler escortataköy escortbeylikduzuescortev.comescort beylikdüzüWhatsapp aerobeylikdüzü eskortbahariye escortmoda escortsex hikayeleriadana escortadıyaman escortafyon escortağrı escortaksaray escortamasya escortankara escortantalya escortantep escortardahan escortartvin escortaydın escortbalıkesir escortbartın escortbatman escortbayburt escortbilecik escortbingol escortbitlis escortbolu escortburdur escortbursa escortçanakkale escortçankırı escortçorum escortdenizli escortdiyarbakır escortdüzce escortedirne escortelazığ escorterzincan escorterzurum escorteskişehir escortgiresun escortgümüşhane escorthakkari escorthatay escortığdır escortısparta escortistanbul escortizmir escortizmit escortkarabük escortkaraman escortkars escortkastamonu escortkayseri escortkıbrıs escortkilis escortkırıkkale escortkırklareli escortkırşehir escortkocaeli escortkonya escortkütahya escortmalatya escortmanisa escortmaraş escortmardin escortmersin escortmuğla escortmuş escortnevşehir escortniğde escortordu escortosmaniye escortrize escortsakarya escortsamsun escortsiirt escortsinop escortşırnak escortsivas escorttekirdağ escorttokat escorttrabzon escorttunceli escortzonguldak escorturfa escortuşak escortvan escortyalova escortyozgat escorterkeklerde sertleşmeye iyi gelen ilaçlarsertleştirici hap eczane fiyatlarıyakacik escortsisli escortvega 100 mg hapseofuck googledolandırıcı hesap satışıviagrabacklink almetin2 pvppvp metin2metin2emek serveradana escortadana escortanadolu yakasi escortpendik escortistanbul escort